Na het succes van de 1e en 2e editie van de Dag van de Materialiteit in 2023 en 2024 wordt op 27 maart 2026 de derde dag georganiseerd in de KB en het Nationaal Archief (NA) in Den Haag.
Hoe smaakt, voelt, ruikt, oogt en klinkt een boek, een vel papier? Welke rol spelen onze zintuigen naast alle geavanceerde meetinstrumenten en digitale platforms om het materiaal van het boek te analyseren? Hoe gebruiken en beoordelen we de waarnemingen van onze neus, tong, oren, ogen en huid en hoe leggen we die waarnemingen vast? En ook: wat voor sporen kunnen er op de objecten achter blijven van het betasten, het besnuffelen, het proeven en andere vormen van ‘omgang’ met ons geschreven en gedrukte cultuurgoed door mens én dier? Deze en verwante vragen staan centraal op de 3e dag van de materialiteit. Het belooft een bijzondere dag te worden: in de lezingen en bij de schouwen van objecten uit de collecties van de KB en het NA laten we alle zintuigen aan bod komen!
De dag wordt georganiseerd door een werkgroep waarin naast de KB en het Nationaal Archief ook het Belgisch-Nederlands Boekbandengenootschap, de Stichting Handboekbinden, de Nederlandse Boekhistorische Vereniging, het Nederlands Genootschap van Bibliofielen en de Stichting Papiergeschiedenis Nederland zijn vertegenwoordigd.
Sprekers zijn onder anderen: Caro Verbeek, David van der Linden, Cécile de Morrée, Natasha Herman, Karin Vingerhoets, Irene van Renswoude.
Programma
- 8.30 uur – Inloop
- 9.30 uur – Welkom & introductie
- 9.40-10.10 uur – Cécile de Morrée: Muziek op blad: de materialiteit van Nederlandstalige liedboeken (ca. 1400-1600) en het mysterie van het Kamper Liedboek
- 10.10-10.40 uur – Caro Verbeek/Monique Biekart: Met de neus in de boeken – over de geur van papier als erfgoed
- 10.40-11.10 uur – Pauze
- 11.10-11.40 uur – Herre de Vries/Erik Geleijns: Stand van zaken boekbanden- en papiercollectie KB / Onderzoek van de Albert Magnusfellow
- 11.45-12.15 uur – Schouw I
- 12.15-13.15 uur – Lunch
- 13.15-13.45 uur – Schouw II
- 13.50-14.20 uur – Schouw III
- 14.30-15.00 uur – David van der Linden: Letterlocking: Privacy en materialiteit van vroegmoderne brieven
- 15.00-15.30 uur – Pauze
- 15.30-16.00 uur – Natasha Herman: Over de zintuiglijke ervaring van een boek
- 16.00-16.30 uur – Irene van Renswoude: Kijken met je handen. De tactiliteit van middeleeuwse boeken
- 16.30-16.45 uur – Afsluiting: Birgit Reissland en Henk Porck: Een auditieve quiz over de subtiele en karakteristieke geluiden van papier
- 16.45- 18.00 uur – Borrel
Schouwen
- Cécile de Morrée (KB): Zingen, lezen, luisteren: liedboeken en hun gebruikers (c.1400-1600)
- Karin Vingerhoets (KB): Geborduurde boekbanden
- Herre de Vries/ Erik Geleijns (KB): De collectie Edam
- Caro Verbeek/Monique Biekart (NA): Met de neus in de boeken – over de geur van papier als erfgoed
- Alexandra Nederlof (NA): (On)tastbaar archief. Bijzondere objecten uit het Nationaal archief waar je eigenlijk even aan zou willen voelen
- Dick Timmerman (NA): Dank voor stank. Over perkament maken
Inschrijving
Vanaf maandag 9 februari is de inschrijving geopend. De kaartverkoop verloopt uitsluitend via de KB-website. De kosten zijn 50,- euro per persoon. Als je je inschrijft krijg je een ticket met QR-code die op de dag zelf gescand wordt. De schouwen kies je bij aankomst in de KB.
Voor informatie en aanmelding: website KB